Algemeen

Voor u ligt de programmabegroting 2027. Het is de eerste begroting van deze nieuwe bestuursperiode en daarmee een belangrijk moment om richting te geven aan de komende jaren. In juni 2026 is het coalitieakkoord ‘Met vertrouwen vooruit 2026–2030’ gepresenteerd. Daarmee zijn de politieke ambities voor deze bestuursperiode vastgelegd.

Met deze begroting zetten we de volgende stap. Het college heeft de ambities uit het coalitieakkoord uitgewerkt in het College-uitvoeringsprogramma 2026–2030 (CUP). Waar het coalitieakkoord op hoofdlijnen beschrijft waar we voor staan, maakt het CUP concreet wat we deze bestuursperiode willen bereiken en wanneer. De begroting vormt vervolgens het financiële kader om deze ambities ook daadwerkelijk te realiseren.

Daarmee wordt in deze begroting een belangrijke brug geslagen tussen ambitie en uitvoering. We willen vooruit, maar wel op een manier die realistisch, uitvoerbaar en financieel verantwoord is. Dat vraagt om duidelijke keuzes en een goede balans tussen wat we willen bereiken en wat we kunnen dragen.

Die balans komt ook duidelijk terug in het financiële beeld van deze begroting.

Een gezonde financiële basis
De financiële uitgangspositie voor de komende jaren is positief. Waar de Kadernota 2027 nog een negatief meerjarenperspectief liet zien, is het beeld bij de begroting aanzienlijk verbeterd. Dit komt met name door de financiële effecten van de meicirculaire 2026. Daarnaast zijn de ontwikkelingen en keuzes uit de afgelopen periode verwerkt in de begroting. De ontwikkeling van het begrotingssaldo ziet er als volgt uit:

Na verwerking van het CUP resteert een positief begrotingssaldo van € 1,4 miljoen in 2027, € 1 miljoen in 2028, € 1,3 miljoen in 2029 en € 3,7 miljoen in 2030. De incidentele kosten van het CUP worden voor de jaren 2027-2030 voor € 3,6 miljoen gedekt uit de algemene reserve. Daarmee is de begroting structureel sluitend en is er ruimte om uitvoering te geven aan de ambities van het nieuwe college.

Voor de recente ontwikkelingen rondom Waldervaart loopt de besluitvorming via een afzonderlijk traject. Het voorstel voor de dekking hiervoor wordt 22 september aan de raad voorgelegd en is daarom nog niet opgenomen in dit financiële overzicht. Voor overige grote toekomstige investeringen zoals bijvoorbeeld voor zwembad de Wiel, zal een inschatting van de kosten worden opgenomen in de Kadernota.

De verbetering ten opzichte van de Kadernota is aanzienlijk. De meicirculaire zorgt in alle jaren voor een positief effect op het begrotingssaldo. In 2027 gaat het om bijna € 6 miljoen aan extra middelen. Een deel daarvan is nodig om eerder gealloceerde middelen en ontwikkelingen binnen de begroting op te vangen. Het resterende financiële voordeel geeft ruimte om de ambities uit het coalitieakkoord te realiseren.

Tegelijkertijd is het positieve beeld geen reden om minder zorgvuldig met onze financiën om te gaan. Een belangrijk uitgangspunt blijft realistisch begroten. De inkomsten van gemeenten zijn voor een groot deel afhankelijk van het Rijk en ook de ontwikkeling van bijvoorbeeld zorgkosten en loon- en prijsontwikkelingen blijft onzeker. De gemeente moet daarom niet alleen kijken naar wat vandaag financieel mogelijk is, maar ook naar de ruimte die nodig is om toekomstige tegenvallers op te vangen.

Schagen staat er daarbij financieel goed voor. De algemene reserve bedraagt na het storten van het resultaat van de jaarrekening 2025 circa € 36,1 miljoen. Ook de structurele weerstandsratio bedraagt 1,6. Hiermee kan de gemeente de geraamde structurele risico’s ruim opvangen.

Ruimte voor ambities
De positieve financiële uitgangspositie biedt ruimte om de ambities van het nieuwe college in uitvoering te brengen. Het CUP brengt hiervoor in totaal 161 bestuurlijke resultaten samen. Een deel van de uitvoering kan worden bekostigd binnen bestaande middelen. Voor incidentele kosten wordt, conform de financiële uitgangspunten, gebruikgemaakt van de algemene reserve.

Dat betekent dat we nu kunnen investeren in de ambities van deze bestuursperiode, zonder daarvoor structurele lasten te creëren die de financiële ruimte van toekomstige jaren onnodig onder druk zetten. De onttrekkingen uit de algemene reserve zijn daarmee gericht en incidenteel. Na verwerking van het CUP blijft in alle jaren sprake van een positief begrotingssaldo.

De financiële ruimte is daarmee geen doel op zichzelf. Zij stelt ons in staat om gericht te investeren in de ontwikkeling van Schagen. De komende jaren zetten we onder meer in op voldoende en passende woningen, een sterke sociale basis, goede maatschappelijke voorzieningen, een veilige en bereikbare leefomgeving, duurzaamheid en een sterke lokale economie. Tegelijkertijd vraagt de uitvoering van grote projecten om grip op planning, financiën, risico’s en uitvoerbaarheid.

Samen bouwen aan de toekomst
De begroting 2027 laat een gemeente zien die er financieel goed voor staat en tegelijkertijd volop in ontwikkeling is. De financiële ruimte biedt mogelijkheden om de ambities uit het coalitieakkoord en het bijbehorende CUP de komende jaren verder vorm te geven. Daarbij blijven we scherp op de financiële risico’s en de uitvoerbaarheid van onze plannen. Zo houden we oog voor zowel wat we vandaag willen bereiken als voor de financiële ruimte die nodig is om ook in de toekomst goede keuzes te kunnen maken.

Het realiseren van onze ambities vraagt daarnaast om een organisatie die klaar is voor de opgaven van de komende jaren. Daarom blijven we ook investeren in de ontwikkeling van onze organisatie. In 2026 zijn belangrijke stappen gezet met het Strategisch Huisvestingsplan, de visie op dienstverlening en de Schagense manier van samenwerken. Net als het onderzoek naar hoe we ons als organisatie efficiënt en effectief kunnen inrichten. Dit met het oog op de beperkte mensen en middelen die we hebben om al onze ambities te kunnen realiseren, en de ook steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Deze ontwikkelingen lopen door in 2027 en helpen ons om als organisatie toekomstbestendig en wendbaar te blijven. Zo kunnen we blijven inspelen op veranderingen in onze omgeving en op wat inwoners, ondernemers, bestuur en organisatie van ons vragen.

De komende jaren bouwen we verder aan een gemeente waarin inwoners prettig kunnen wonen, werken en leven. Een gemeente met sterke dorpen en wijken, voldoende en passende woningen, goede maatschappelijke voorzieningen, een veilige en bereikbare leefomgeving, ruimte voor ondernemerschap en oog voor duurzaamheid en de toekomst.

Met vertrouwen vooruit betekent voor ons dat we ambities durven waarmaken, financieel gezond blijven en samen bouwen aan een gemeente die klaar is voor de toekomst.